Przewodnik po materiałach
Czy próbowaliście używać drewna jako podłoża do malowania?
W skrócie: Płótno nie jest jedynym podłożem dla farb olejnych i akrylowych — drewno jest po płótnie najpopularniejszym nośnikiem obrazu. W tym przewodniku dowiesz się, jak prawidłowo wybrać i przygotować podłoże drewniane (lite drewno, płyta pilśniowa, MDF, płyta wiórowa), jak poprzez naklejenie płótna i nałożenie gesso uniknąć pękania i łuszczenia się warstw farby oraz jak przygotować stary drewniany mebel przed malowaniem.
Najczęściej spotkasz się z obrazem na płótnie, najczęściej też usłyszysz „olej na płótnie”, gdy mowa o malarstwie, ale to nie oznacza, że jest ono jedynym możliwym podłożem dla farb olejnych i akrylowych. Prawdą jest, że jest najpopularniejsze, a powodem tego jest jego trwałość i wytrzymałość, łatwość w transporcie i ekspozycji. Jednak wśród malarzy są tacy, których sposób pracy wymaga innego podłoża, są tacy, których pomysłów nie zadowala płaska powierzchnia o prostym kształcie, a niektórzy po prostu chcą tworzyć dzieła, które wyróżniają się tym, że znajdują się na nietypowych materiałach.
Bez względu na to, na czym się znajduje, obraz ma za zadanie przetrwać. Aby zapewnić tę trwałość, ważne jest, aby przestrzegać wszystkich zasad związanych z samym malowaniem, ale jeszcze ważniejsze może być przestrzeganie zasad dotyczących przygotowania podłoża oraz tego, które podłoża są w ogóle odpowiednie, aby na nich powstał obraz. Nieprawidłowo przygotowana powierzchnia może prowadzić do drobnych problemów, takich jak matowienie farby, co jest konsekwencją zbyt chłonnego podłoża i zauważysz to już w trakcie pracy, ale może również prowadzić do pękania i łuszczenia się warstw farby, co jest poważnym problemem, którego nie będziesz mógł łatwo rozwiązać. Co gorsza, problem ten często nie pojawia się od razu – obraz może wyglądać dobrze przez miesiące, a nawet lata, zanim farba zacznie pękać.
Malowanie na drewnie
Wiemy, że wśród was są właśnie tacy, którzy chcieliby eksperymentować, wyjść poza schematy i malować na wieczkach drewnianych pudełek, styropianie czy kamieniu, a nie są pewni, czy jest to w porządku i jakiego przygotowania wymaga dany materiał, ponieważ pisaliście nam o tym. Postaramy się odpowiedzieć na wasze pytania, a przy okazji przypomnieć o jeszcze kilku ważnych krokach przy wyborze i przygotowaniu podłoża malarskiego. Po płótnie, najpopularniejszym nośnikiem obrazu jest właśnie drewno, więc zasługuje na najwięcej uwagi i dlatego dzisiaj ono będzie tematem.
Podłoże drewniane może występować w różnych formach — jako deska z litego drewna lub alternatywy w postaci płyty pilśniowej, MDF i płyty wiórowej, które łatwiej znaleźć i są korzystniejsze finansowo. Ponadto nośnikiem twojego obrazu może być drewniana tablica, która będzie stać samodzielnie, lub obraz może być częścią mebla (często maluje się wieczka drewnianych pudełek, zegary lub krzesła). Przede wszystkim drewno musisz wybrać mądrze — jeśli chcesz malować na klasycznej desce, ona musi być sucha i pożądane jest, aby była specjalną techniką złożona z kilku kawałków, aby z czasem się nie wyginała. Takie deski znajdziesz na rynku głównie jako deski do ikon.
Kiedy masz potrzebny wymiar, najlepiej jest na drewno lub jeden z paneli nakleić kawałek wypranej tkaniny bawełnianej/lnianej za pomocą kleju do drewna lub jednego z akrylowych mediów żelowych, ściśle dbając o to, aby między drewnem a płótnem nie pozostały pęcherzyki powietrza. Naklejając płótno, zapewniłeś stabilność podłoża i uniknąłeś możliwego pękania warstw farby na skutek pracy drewna. Płótno, które nakleiłeś, po wyschnięciu możesz traktować tak samo, jak płótno naciągnięte na blejtram – pomaluj je warstwą kleju do drewna lub spoiwa akrylowego, a następnie nałóż kilka cienkich warstw podkładu/gesso, pozostawiając każdą do wyschnięcia przed nałożeniem kolejnej, szlifując najdrobniejszym papierem ściernym, jeśli chcesz uzyskać wyjątkowo gładkie podłoże. Na tak przygotowanej desce możesz malować temperą, farbami akrylowymi lub olejnymi.
Wskazówka: Przed malowaniem sprawdź, czy podłoże całkowicie wyschło po każdej warstwie gesso. Pośpiech na tym etapie jest najczęstszą przyczyną późniejszego pękania i łuszczenia się farby — problemu, który często pojawia się dopiero miesiące po zakończeniu obrazu.
Dekorowanie powierzchni drewnianych
Oczywiście, kiedy chcesz pomalować części drewnianych mebli, płótno nie może być rozwiązaniem. W takich przypadkach nie jest ono nawet potrzebne, ponieważ zazwyczaj maluje się mniejsze powierzchnie lub warstwy farby pojawiają się tylko miejscami. To, na co w tych przypadkach należy zwrócić uwagę, to samo drewno.
Ponieważ często chcemy odnowić stary mebel, pierwszym krokiem w przygotowaniu powierzchni drewnianej w tym przypadku powinno być sprawdzenie, czy nie ma pleśni i grzyba oraz ich usunięcie alkoholem lub octem. Sprawdź również, czy są warstwy starej farby, które popękały i łuszczą się — należy je jak najdokładniej usunąć szpachelką, ponieważ prędzej czy później odpadną, więc nie ryzykuj, że za jakiś czas odpadnie z nimi również część twojej malowanej dekoracji, w którą włożyłeś czas i energię. Następnie wszystko należy przetrzeć papierem ściernym, aby przejścia między miejscami, gdzie jeszcze jest farba, a tymi, gdzie farba odpadła, stały się gładkie, a potem konieczne jest usunięcie całego pyłu pędzlem lub roztworem wody z detergentem, jeśli osady są poważniejsze.
Kiedy przed sobą masz czystą i całkowicie suchą powierzchnię drewnianą, musisz sprawdzić, czy drewno było wcześniej czymś zabezpieczone lub pokryte, czy ma warstwy farby lub lakieru oraz czy są to farby na bazie akrylowej czy na bazie oleju i rozpuszczalników. Kieruj się zasadą, że na farby akrylowe możesz malować dowolnymi innymi farbami, ale na farby na bazie oleju nie zaleca się malowania ani nakładania produktów na bazie akrylowej i wodnej, ponieważ mogą się z niej łuszczyć. Jeśli starych warstw nie ma, możesz już zacząć malować farbami akrylowymi — powierzchni więc nie musisz pokrywać podkładem, jeśli chcesz zachować kolor i widoczną strukturę samego drewna, ale po zakończeniu musisz ją zabezpieczyć lakierem. Alternatywnie możesz nałożyć jedną lub kilka warstw podkładu, aby uzyskać gładszą powierzchnię, a następnie malować farbami akrylowymi lub olejnymi.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na drewnie można malować farbami olejnymi i akrylowymi?
Tak. Drewno jest po płótnie najpopularniejszym podłożem do malowania. Na prawidłowo przygotowanej drewnianej desce możesz malować temperą, farbami akrylowymi i olejnymi. Kluczem jest przygotowanie podłoża — bez niego ryzykujesz matowienie farby, pękanie i łuszczenie się warstw.
Jakie rodzaje drewna są odpowiednie jako podłoże?
Możesz użyć deski z litego drewna (pożądane suche i złożone z kilku kawałków, aby się nie wyginało) lub korzystniejszych i łatwiej dostępnych alternatyw — płyty pilśniowej, MDF i płyty wiórowej. Deski z litego drewna złożone z kilku kawałków na rynku najczęściej znajdują się jako deski do ikon.
Jak zapobiec pękaniu i łuszczeniu się farby na drewnie?
Na drewno lub panel naklej kawałek wypranej tkaniny bawełnianej lub lnianej klejem do drewna lub akrylowym medium żelowym, uważając, aby nie pozostały pęcherzyki powietrza. W ten sposób stabilizujesz podłoże. Gdy wyschnie, pomaluj je spoiwem akrylowym lub klejem do drewna, a następnie nałóż kilka cienkich warstw podkładu (gesso), susząc każdą warstwę przed kolejną.
Jak przygotować stary drewniany mebel do malowania?
Najpierw sprawdź, czy nie ma pleśni i grzyba i usuń je alkoholem lub octem. Usuń popękane i łuszczące się warstwy starej farby szpachelką, przeszlifuj przejścia papierem ściernym i usuń cały pył. Następnie sprawdź, czy drewno było wcześniej zabezpieczone lub pokryte: na farby akrylowe możesz malować czymkolwiek, ale na farby olejne nie zaleca się nakładania produktów akrylowych ani wodnych, ponieważ mogą się łuszczyć.
Czy zawsze muszę nakładać podkład (gesso) na drewno?
Niekoniecznie. Jeśli chcesz zachować naturalny kolor i widoczną strukturę drewna, nie musisz nakładać podkładu — ale wtedy gotową pracę koniecznie zabezpiecz lakierem. Jeśli chcesz gładkie, kryjące podłoże, nałóż podkład w jednej lub kilku warstwach i dopiero wtedy maluj.
Czytaj dalej na naszym blogu
- Jak wybrać płótno malarskie
- Czy lakierowanie obrazów jest konieczne?
- Pasta maślana vs. pasta strukturalna — tekstury artystyczne
- 5 powodów, dla których lepiej malować farbami akrylowymi niż olejnymi
Gotowi na eksperyment z drewnem?
Prawidłowo przygotowane podłoże drewniane otwiera zupełnie nowe możliwości — od deski do ikon po malowane meble. Wszystko zaczyna się od wysokiej jakości materiału i właściwego przygotowania.
Ready to create?