Techniki malarskie
Czy można malować na naciągniętym płótnie bez ramy i jak to zrobić?
W skrócie: Czy można malować na nieoprawionym płótnie w rolce — bez drewnianej ramy? Wyjaśniamy, dlaczego jest to możliwe (dzięki warstwie gesso), jak przygotować płótno do pracy (ściana, podłoga, płyty), jak malować i, na koniec, jak taką pracę wyeksponować — na blejtramie, w ramie za szkłem lub na drewnianych listwach.

Zastanawiasz się, czy da się malować na płótnie, które nie jest naciągnięte na blejtram?, które nie jest naciągnięte na drewnianą ramę ani przyklejone do tektury czy płyty pilśniowej, a jest po prostu samym płótnem – niezagruntowanym płótnem w rolce? To świetne rozwiązanie, gdy nie masz czasu na gruntowanie lub potrzebujesz płótna o niestandardowych wymiarach. lub planowałeś przetestować nową technikę i farbę. A może chciałeś stworzyć obraz o dużych wymiarach, który później trzeba przetransportować i konieczne jest, aby był zwinięty. Artyści, którzy lubią pracować na dużych formatach (formatach, których boki mogą mieć nawet 2 lub 3 metry), a nie mają przestrzeni, w której mogliby przechowywać wszystkie te duże formaty, często myślą o tej opcji.

Jak najbardziej – jest to możliwe. Ponieważ to, że płótno nie będzie naciągnięte, nie oznacza, że będzie pozbawione warstw gruntujących. Płótno musi posiadać warstwę podkładu/gesso, jeśli planujesz malować na nim farbami akrylowymi lub olejnymi, co oznacza, że Twoje dzieło jest całkowicie bezpieczne i trwałe, niezależnie od tego, czy jest naciągnięte na ramę, czy nie. Oczywiście istnieje kilka rzeczy, które powinieneś wiedzieć o malowaniu na takim podłożu – jak to właściwie robić i jak później taki obraz przechowywać lub eksponować.

Po pierwsze, wiesz, że przy przygotowaniu płótna zawsze masz dwie opcje – kupić takie, które jest już gotowe do malowania farbami akrylowymi lub olejnymi, albo kupić zwykłe płótno lniane/bawełniane i samodzielnie zagruntować je gesso/podkładem. Jednak gdy zdecydujesz się na wariant malowania na płótnie, które nie jest naciągnięte, druga opcja byłaby dość skomplikowana. Dlaczego? Aby zwykłe płótno kupione na metry zagruntować i przygotować tak, aby było wystarczająco dobre do malowania, musisz je najpierw naciągnąć na ramę (lub coś podobnego), pokryć kilkoma warstwami gesso, pozwolić mu dobrze wyschnąć i dopiero wtedy zdjąć z ramy i użyć. Gruntowanie płótna luzem jest ryzykowne – materiał będzie się marszczył, a po wyschnięciu gesso powierzchnia nie będzie idealnie gładka.

Płótno malarskie w rolce, które możesz kupić w wielu wariantach (nawet jako czarne płótno w rolce), byłoby bezpieczniejszym i łatwiejszym dla Ciebie rozwiązaniem. Być może nigdy nie miałeś do czynienia z takim płótnem, więc nie jesteś pewien, jak dokładnie wygląda i jak będzie się zachowywać bez „wsparcia”, ale nie powinieneś się tym martwić, ponieważ dzięki podkładom ma ono określoną sztywność i będzie bardziej przypominać papier niż tkaninę.
Jak malować na płótnie w rolce?
Płótno, które otrzymasz w rolce, możesz umieścić na ścianie, podłodze lub drewnianej płycie, jeśli są to mniejsze wymiary. Możesz je przykleić mocną taśmą, przybić gwoździami do ściany (oczywiście jak najbliżej krawędzi) lub rozłożyć na podłodze i użyć ciężkich przedmiotów, które umieścisz na krawędziach, aby utrzymać płótno w stanie naciągniętym. To idealna metoda dla fanów abstrakcji w stylu Jacksona Pollocka – rozłożenie płótna na podłodze daje pełną swobodę ruchu i pozwala pracować na naprawdę dużych formatach. Jedyną różnicą jest brak sprężystości płótna – malując na podłożu, nie poczujesz charakterystycznego ugięcia materiału pod naciskiem pędzla., ponieważ płótno będzie miało za sobą twardą powierzchnię.


Jeśli chodzi o samą technikę malowania – nie ma tu prawie żadnych różnic w porównaniu z malowaniem na naciągniętym płótnie, niezależnie od tego, czy używasz farb olejnych czy akrylowych. Używaj swojej zwykłej techniki oraz pędzli i farb, których używasz na co dzień. Jedyną rzeczą, o której należy pamiętać, jest niepomalowana część o szerokości 1 lub 2 cm z każdej strony płótna – ta część ochroni wewnętrzną, pomalowaną część, gdy będziesz zwijać obraz, lub będzie to część, którą zawiniesz na krawędzie, jeśli zechcesz umieścić obraz na ramie.
Jak wyeksponować taki obraz?
Zatem, gdy zechcesz, możesz umieścić pomalowane płótno na blejtramie. Jednak tutaj mogą pojawić się problemy, zwłaszcza przy większych wymiarach. Musisz dokładnie zmierzyć i sprawdzić, jaki wymiar ramy jest Ci faktycznie potrzebny, ponieważ płótno nieco się rozciągnie podczas naciągania (1-2%). Następnie musisz uważać, zawijając płótno na krawędzie ramy – upewnij się, że w tym miejscu nie ma grubych warstw farby, które mogłyby pękać. Jeśli nie jesteś pewien, czy potrafisz zrobić to wszystko samodzielnie, rozsądnie jest zanieść obraz do pracowni oprawiania, gdzie mogą to zrobić za Ciebie.

Mniejsze formaty możesz eksponować, umieszczając je w ramie za szkłem, tak jak zrobiłbyś to z rysunkiem lub akwarelą. Jeśli nie chcesz refleksów szkła na swoim obrazie i uważasz, że zepsułoby to efekt, na to również jest rozwiązanie – szkło antyrefleksyjne.

Kolejnym wariantem są drewniane listwy, które umieścisz tylko na górze i na dole płótna (jak mapy świata, które miałeś na lekcjach geografii). Może to być świetne rozwiązanie dla kompozycji abstrakcyjnych, minimalistycznie urządzonych wnętrz lub tak zwanych wnętrz etno, w których wszystko jest w zgodzie z naturą i w formach naturalistycznych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można malować na nieoprawionym płótnie?
Można. To, że płótno nie jest naciągnięte na ramę, nie oznacza, że jest nieprzygotowane — musi posiadać warstwę gesso/podkładu. Dzięki temu dzieło jest trwałe i bezpieczne, niezależnie od tego, czy później zostanie naciągnięte na ramę.
Jak przymocować płótno w rolce do pracy?
Możesz przykleić je mocną taśmą do ściany lub płyty, przybić gwoździami blisko krawędzi lub rozłożyć na podłodze i przytrzymać ciężkimi przedmiotami na krawędziach, aby było naciągnięte.
Czy technika malowania się różni?
Prawie wcale. Używasz tych samych farb (olejnych lub akrylowych), pędzli i techniki, co na naciągniętym płótnie. Różnica polega na braku elastyczności — za płótnem znajduje się twarde podłoże, więc nie ma „wibracji” pociągnięć.
Dlaczego warto zostawić niepomalowany margines 1–2 cm?
Ten margines chroni pomalowaną część, gdy zwijasz płótno, a jednocześnie jest to część, którą zawijasz na krawędzie, jeśli później umieścisz obraz na ramie.
Jak wyeksponować obraz na nieoprawionym płótnie?
Trzy opcje: umieścić go na blejtramie (uważaj na 1-2% rozciągnięcia przy naciąganiu), oprawić mniejsze formaty w ramę za szkłem (opcjonalnie antyrefleksyjnym) lub zawiesić na drewnianych listwach na górze i na dole.
Zobacz również:
- Czy można malować farbami akwarelowymi na płótnie?
- 5 trików, jak nie marnować farb do malowania
- Czy wiesz, czym jest teoria koloru — koło barw?
Maluj duże, przechowuj łatwo
Płótno w rolce otwiera przestrzeń dla dużych formatów i swobody pracy. Zdobądź płótno i zacznij tworzyć.
Ready to create?